Bir bakışta pilot lisansları
| Lisans / yetki | Ne işe yarar? | Temel şartlar |
|---|---|---|
| SPL (Öğrenci pilot) | Eğitim sırasında eğitmen gözetiminde uçmak | Sınıf 2 sağlık |
| PPL (Hususi pilot) | Ücretsiz, özel uçuşlar; tüm kariyerin ilk basamağı | En az 17 yaş, en az 45 saat uçuş |
| CPL (Ticari pilot) | Ücret karşılığı uçmak | En az 18 yaş, Sınıf 1 sağlık, modüler yolda en az 200 saat |
| IR (Aletli uçuş) | Bulut içinde, görüş olmadan aletlerle uçmak | CPL ile birlikte havayolu için şart |
| ME / MEP (Çok motorlu) | Çok motorlu uçak kullanmak | Havayolu için şart |
| MCC | Çok pilotlu kokpitte ekip çalışması | Havayolu başvurularında aranır |
| ATPL (Havayolu nakliye pilotu) | Havayolunda kaptan olabilmek | En az 21 yaş, 1.500 saat uçuş, ATPL teori |
| MPL (Çok ekipli pilot) | Belirli bir havayolunda II. pilot olarak uçmak | Havayolu ile bağlantılı kadet programları |
PPL – Hususi Pilot Lisansı
Her pilotun ilk ciddi basamağıdır. Tek motorlu küçük uçaklarla (ör. Cessna 172) temel manevralar, iniş-kalkış, navigasyon ve acil durumlar öğrenilir. Lisans için en az 45 saat uçuş (eğitmenle ve tek başına) ve teorik sınavlar gerekir. PPL sahibi kendi adına, ücret almadan uçabilir; ticari amaçla uçamaz.
CPL – Ticari Pilot Lisansı
CPL, pilotluğu meslek olarak yapabilmenin, yani ücret karşılığı uçmanın lisansıdır. Modüler yolda başvuru için toplam en az 200 saat uçuş tecrübesi, Sınıf 1 sağlık sertifikası ve teorik bilgi şartı (çoğunlukla ATPL teori) aranır. Entegre programlarda saat şartı programın kendi yapısına göre düzenlenir.
IR, ME ve MCC
- IR (Instrument Rating): Görüşün olmadığı koşullarda, yalnızca uçuş aletleriyle uçabilme yetkisi. Havayolu operasyonunun temeli.
- ME / MEP (Multi-Engine Piston): Çok motorlu uçak yetkisi. Genellikle IR ile birleştirilir (ME/IR).
- MCC (Multi-Crew Cooperation): İki pilotlu kokpitte görev paylaşımı, iletişim ve karar verme eğitimi. Simülatörde yapılır. Daha kapsamlı versiyonu APS MCC olarak geçer.
ATPL ve "frozen ATPL"
ATPL, havayolunda kaptan pilot olabilmek için gereken en üst lisanstır ve 1.500 saatlik uçuş tecrübesi ister. Yeni mezun pilotlar bu saate sahip olmadığı için ATPL teorik sınavlarını geçmiş, CPL ve ME/IR almış olarak havayoluna girer. Bu duruma halk arasında frozen (dondurulmuş) ATPL denir. Pilot, havayolunda II. pilot olarak saatini doldurdukça tam ATPL'ye geçer.
MPL – Multi-Crew Pilot Licence
MPL, baştan itibaren çok pilotlu havayolu kokpiti için tasarlanmış bir lisanstır ve belirli bir havayolunun kadet programına bağlı olarak verilir. Eğitimin önemli kısmı simülatörde yapılır. MPL sahibi o havayolunun uçak tipinde II. pilot olarak uçar; tek pilotlu küçük uçaklarda ticari uçuş yetkisi CPL'e göre sınırlıdır. Türkiye'de SunExpress gibi havayolları kadet programlarını MPL olarak yürütüyor. Ayrıntılar için kadet programları rehberine bakın.
Uçuş öğretmenliği (FI) ve tip yetkisi
- FI (Flight Instructor): Öğrenci pilot eğitme yetkisi. Pek çok yeni pilot, havayolu işi beklerken öğretmenlik yaparak saat biriktirir.
- Tip yetkisi (Type Rating): A320, B737 gibi belirli bir büyük uçak tipini kullanma yetkisi. Genellikle havayoluna girişte yapılır; ücretini kimin ödeyeceği havayoluna göre değişir.
Sık sorulan sorular
Havayolunda uçmak için hangi lisans gerekir?
Havayolunda II. pilot olarak işe başlamak için genellikle CPL + IR (çok motorlu) + ATPL teorik sınavları (frozen ATPL) ve MCC eğitimi aranır. Kadet programlarında bunun yerine MPL verilebilir. Kaptan olmak için tam ATPL gerekir.
Yurt dışında aldığım lisans Türkiye'de geçerli mi?
Doğrudan geçerli olmayabilir. Yabancı lisansların Türkiye'de kullanılması için SHGM'nin dönüşüm ya da geçerlilik onayı süreçleri uygulanır. Yurt dışında eğitim almayı düşünüyorsanız önce SHGM'nin güncel mevzuatını kontrol edin.
Lisanslar ömür boyu geçerli mi?
Lisansın kendisi süresiz olabilir ama kullanabilmek için geçerli sağlık sertifikası ve yetkilerin (sınıf, alet, tip) belirli aralıklarla yenilenmesi gerekir.
Kaynaklar ve resmî sayfalar
Şartlar her ilanda değişebilir. Başvurmadan önce mutlaka güncel resmî ilanı okuyun.