Pilot Lisansları: PPL'den ATPL'ye

Türkiye'de pilot lisansları SHGM tarafından, Avrupa (EASA Part-FCL) ile uyumlu kurallara göre verilir. Kısaltmalar kafa karıştırır; burada hepsini sırasıyla açıklıyoruz.

Son güncelleme: · Okuma süresi ≈ 8 dk

Bir bakışta pilot lisansları

Lisans / yetkiNe işe yarar?Temel şartlar
SPL (Öğrenci pilot)Eğitim sırasında eğitmen gözetiminde uçmakSınıf 2 sağlık
PPL (Hususi pilot)Ücretsiz, özel uçuşlar; tüm kariyerin ilk basamağıEn az 17 yaş, en az 45 saat uçuş
CPL (Ticari pilot)Ücret karşılığı uçmakEn az 18 yaş, Sınıf 1 sağlık, modüler yolda en az 200 saat
IR (Aletli uçuş)Bulut içinde, görüş olmadan aletlerle uçmakCPL ile birlikte havayolu için şart
ME / MEP (Çok motorlu)Çok motorlu uçak kullanmakHavayolu için şart
MCCÇok pilotlu kokpitte ekip çalışmasıHavayolu başvurularında aranır
ATPL (Havayolu nakliye pilotu)Havayolunda kaptan olabilmekEn az 21 yaş, 1.500 saat uçuş, ATPL teori
MPL (Çok ekipli pilot)Belirli bir havayolunda II. pilot olarak uçmakHavayolu ile bağlantılı kadet programları

PPL – Hususi Pilot Lisansı

Her pilotun ilk ciddi basamağıdır. Tek motorlu küçük uçaklarla (ör. Cessna 172) temel manevralar, iniş-kalkış, navigasyon ve acil durumlar öğrenilir. Lisans için en az 45 saat uçuş (eğitmenle ve tek başına) ve teorik sınavlar gerekir. PPL sahibi kendi adına, ücret almadan uçabilir; ticari amaçla uçamaz.

CPL – Ticari Pilot Lisansı

CPL, pilotluğu meslek olarak yapabilmenin, yani ücret karşılığı uçmanın lisansıdır. Modüler yolda başvuru için toplam en az 200 saat uçuş tecrübesi, Sınıf 1 sağlık sertifikası ve teorik bilgi şartı (çoğunlukla ATPL teori) aranır. Entegre programlarda saat şartı programın kendi yapısına göre düzenlenir.

IR, ME ve MCC

  • IR (Instrument Rating): Görüşün olmadığı koşullarda, yalnızca uçuş aletleriyle uçabilme yetkisi. Havayolu operasyonunun temeli.
  • ME / MEP (Multi-Engine Piston): Çok motorlu uçak yetkisi. Genellikle IR ile birleştirilir (ME/IR).
  • MCC (Multi-Crew Cooperation): İki pilotlu kokpitte görev paylaşımı, iletişim ve karar verme eğitimi. Simülatörde yapılır. Daha kapsamlı versiyonu APS MCC olarak geçer.

ATPL ve "frozen ATPL"

ATPL, havayolunda kaptan pilot olabilmek için gereken en üst lisanstır ve 1.500 saatlik uçuş tecrübesi ister. Yeni mezun pilotlar bu saate sahip olmadığı için ATPL teorik sınavlarını geçmiş, CPL ve ME/IR almış olarak havayoluna girer. Bu duruma halk arasında frozen (dondurulmuş) ATPL denir. Pilot, havayolunda II. pilot olarak saatini doldurdukça tam ATPL'ye geçer.

MPL – Multi-Crew Pilot Licence

MPL, baştan itibaren çok pilotlu havayolu kokpiti için tasarlanmış bir lisanstır ve belirli bir havayolunun kadet programına bağlı olarak verilir. Eğitimin önemli kısmı simülatörde yapılır. MPL sahibi o havayolunun uçak tipinde II. pilot olarak uçar; tek pilotlu küçük uçaklarda ticari uçuş yetkisi CPL'e göre sınırlıdır. Türkiye'de SunExpress gibi havayolları kadet programlarını MPL olarak yürütüyor. Ayrıntılar için kadet programları rehberine bakın.

Uçuş öğretmenliği (FI) ve tip yetkisi

  • FI (Flight Instructor): Öğrenci pilot eğitme yetkisi. Pek çok yeni pilot, havayolu işi beklerken öğretmenlik yaparak saat biriktirir.
  • Tip yetkisi (Type Rating): A320, B737 gibi belirli bir büyük uçak tipini kullanma yetkisi. Genellikle havayoluna girişte yapılır; ücretini kimin ödeyeceği havayoluna göre değişir.

Sık sorulan sorular

Havayolunda uçmak için hangi lisans gerekir?

Havayolunda II. pilot olarak işe başlamak için genellikle CPL + IR (çok motorlu) + ATPL teorik sınavları (frozen ATPL) ve MCC eğitimi aranır. Kadet programlarında bunun yerine MPL verilebilir. Kaptan olmak için tam ATPL gerekir.

Yurt dışında aldığım lisans Türkiye'de geçerli mi?

Doğrudan geçerli olmayabilir. Yabancı lisansların Türkiye'de kullanılması için SHGM'nin dönüşüm ya da geçerlilik onayı süreçleri uygulanır. Yurt dışında eğitim almayı düşünüyorsanız önce SHGM'nin güncel mevzuatını kontrol edin.

Lisanslar ömür boyu geçerli mi?

Lisansın kendisi süresiz olabilir ama kullanabilmek için geçerli sağlık sertifikası ve yetkilerin (sınıf, alet, tip) belirli aralıklarla yenilenmesi gerekir.

Kaynaklar ve resmî sayfalar

Şartlar her ilanda değişebilir. Başvurmadan önce mutlaka güncel resmî ilanı okuyun.